Is yaltmnda EPS, fabrikada retilmi levhalar eklinde kullanlmaktadr. EPSin binalarda kullanm ile ilgili olarak rn zelliklerini ve deneyleri aklayan Trk Standard, TS 7316 EN 13163 Is Yaltm Mamulleri-Binalar iin-Fabrikasyon olarak imal edilen-Genletirilmi polistiren kpk-zellikler olarak tanmlanm standarddr.

Bu standardn ieriinin nemli zellii 15 kg/m3 'den daha dk younluklardaki rnlerin binalarda s yaltm amal kullanlmasn bugn iin nlemesidir. Standardda binalarda kullanlacak rnlerin yangn karsndaki davranlar asndan bir snrlama getirilmemi olmakla beraber, binalarda s yaltm amal uygulamalarda B1 snf kullanlmas nerilir. EPS rnlerin yangn karsndaki davranlar ile ilgili daha fazla bilgi iin yesi olduumuz European Manufacturers of Expanded Polystyrene (EUMEPS)in www.eumeps.org adresli sitesinden SBI testing programme, SBI testing programme, mounting and fixing conditions for Doublages, Behaviour of EPS in case of fire isimli dkmanlar inceleyebilir.

EN 13163 Standardn ieriinde btn rnlerde ve zel uygulamalarda hangi testlerin hangi standarda gre yaplmas gerektii aklanmaktadr.

PDn rn ve deney imknlar ile destekledii doktora tezi kapsamnda, mekanik zellikler ve sl iletkenlik zerinde hakim zellik younluk olarak tesbit edilmi olmakla birlikte; ilgili standardlarda EPS s yaltm levhalar younluklarna gre deil, mekanik zelliklerine gre snflandrlmaktadrlar. lkemizde henz piyasaya arz gerekletirilmemi olmakla birlikte EPS levhalarn ses yaltm uygulamalarnda kullanlan eitleri de vardr. EPS T olarak tanmlanan bu rnde mekanik zellikler deil, sktrlabilirlik ve dinamik rijitlik zellikleri nem tar. EPS s yaltm levhalar zel ilemden gemedike ses yaltm uygulamalarnda kullanlamazlar. EPS levhalarn snflandrlmas ve bu snflar iin dier zelliklerin tahmini deerleri Tablo 1da verilmitir. Herhangi bir rnn zelliklerinin gerek deeri, retici tarafndan TS 7316 EN 13163 ve EN 13172 (Thermal insulating products-evaluation of conformityye gre beyan ettii deerlerdir.

Tablo 1. TS 7316 ve EN 13163e gre EPS levhalarn snflandrlmas ile ilgili rnek
* EUMEPSin web sitesinden

zel uygulamalar iin, uygulama artlarnn gereklerine uygun zelliklerde, zel tip EPS levhalar retilir.

Kpk s yaltm levhalarnda sl iletkenlii belirleyen mekanizma radyasyonla (nmla) s iletimidir (*). Bu sebeple kpk s yaltm malzemelerinde (younluk<40 kg/m3) sl iletkenlik, dier malzemelerin aksine, younlukla azaldka artar (ekil 1). nk younluk azaldka, taneciklerin ap bydnden sl nlar yanstacak kat yzey azalmaktadr. Dolu izgi beyaz renkli EPS kpk iin yaklak eriyi gstermektedir. Gnmzde sl nlarn daha fazla yanstlmasn salamak zere tanecik yzeylerin emisivitelerini ykseltecek zel ilemler uygulanabilmektedir. Tm ktleye uygulanan bu geliim sonucunda, klasik EPS mamllere nazaran sl iletkenlikte anlaml azalmalar elde edilmektedir. Isl nlar yanstc ilemden dolay bu rnlerde tm ktle, hammadde reticisinin eitlenmesine bal olarak farkl gri/siyah tonlarnda olmaktadr. Kesikli izgi bu rnler iin yaklak eriyi temsil etmektedir.

ekil 1 Kpk malzemelerde sl iletkenliin younlukla deiimi

EPS s yaltm levhalarnn retiminin ilk aamas (n iirme, olgunlama, kalplama) dier uygulamalardaki retimlere benzerdir. Ancak s yaltm levhalarnda, kalplama aamasnda byk bloklar retilmesi ve levhalarn bu bloklardan scak tel vb. metotlarla kesilerek elde edilmesi tercih edilir. Bylece yzeylerin harca yapma kabiliyeti arttrlm olur.

Sadece mantolama ad verilen ince sva ile duvarlara dardan yaltm uygulamalarnda EPS levhalarnn belli bir sre (reticinin nerilerine gre 3-5 hafta) dinlendirildikten sonra uygulanmas gerekir. Dier uygulama tekniklerinin hi birinde beklemeye gerek yoktur.

EPS levhalarn yzeylerine hemen her eit malzeme kaplanarak uygulama artlarna uygun kompozit elemanlar retilebilir (++).

EPS evre asndan da olumlu bir malzemedir. EPS zehirli bir madde deildir, inorganik maddelerle tepkimeye girmez. Uygulanmas srasnda ve kullanm srasnda insan sal iin tehlike oluturmaz. Besin deeri yoktur; bu sebeple mantar vb. mikro organizmalar gelimez. eitli ekillerde geri dnm olan bir malzemedir. Geri dnmn ne ekilde olacana teknolojik, evresel ve ekonomik artlar incelenerek karar verilir.

CFC ve trevlerini iermeyen EPS ozon tabakasna zarar vermeyen, ekonomik s yaltm zellii ile snma amal enerji tketiminde salad tasarruf sonucu iklim deiikliini azaltc etkisi olan, retiminde youn enerji tketmeyen evre dostu bir malzemedir. Bu konuda daha fazla bilgi iin yesi olduumuz EUMEPSin www.eumeps.org sitesinden Reducing climate change with EPS insulation, EPS The environmental truth: Results of the life cycle assesment, Building a better environment with EPSisimli dkmanlar incelenebilir.

EPS rnlerde YALANMA GRLMEZ.
*Tablolar

EPS s yaltm levhalarnn ambalajlarnda, sl diren (mmknse sl iletkenlik ile beraber), %10 deformasyondaki basma gerilmesi (50 kPa - 500 kPa), eme dayanm (50 kPa; 75 -750 kPa ) ve grnr younluun yannda Tablo 2de belirtilen zelliklerinin de beyan edilmi olmas gerekir. Her zellik iin birden fazla snf vardr. Her snfn rakkamsal deerleri tablonun altnda aklanmtr.

Tablo 2. EPS s yaltm levhalarnn beyan edilmesi mecburi olan zellikleri
* lgili deneyler henz TSEnce yaplamad iin yeni snflarn belirtilmesi mmkn olmamaktadr.

zel uygulamalarda, beyan edilmesi imalatnn tercihine braklan zellikler ise:
  • Belirli scaklk ve nem artlarnda boyut kararll
  • Belirli basma yk ve scaklk artlar altnda deformasyon
  • Yzeylere dik ekme dayanm
  • Noktasal yk
  • Basma snmesi
  • Su emmesi
  • Donma-zlme direnci
  • Su buhar geirgenlii
  • Dinamik sertlik
  • Sktrlabilirlik
  • Tehlikeli maddelerin aa kmas
DER ISI YALITIM MALZEMELERNN ZELLKLER LE KARILATIRMA

lkemizde kullanlan dier s yaltm malzemeleri iin de sl direncin beyan edilmesi zorunludur. Genel uygulamalarda XPS iin Tablo 3deki zelliklerin belirlenmesi gerekir. Ayn tabloda bu zellikler iin izin verilen deerler grlmektedir. Isl iletkenlii havadan daha az olan ve kpk iinde uzun bir sre kalan iirici gazlar ile imal edilen (yani HCFC ve trevleri kullanlan) XPS rnlerde yalanma grld iin, sl iletkenliin yalandrlm deerlerinin tayin edilmesi gerekir. CO2 ile imal edilen rnlerde yalanma deneylerine gerek yoktur. nk CO2 imalat takiben ksa srede hava ile yer deitirir; bu rnlerde sl iletkenlii salayan gaz havadr. Dolaysyla zamanla sl iletkenliinde art grlmez ancak sl iletkenlii HCFClerle retilen XPS rnlerden daha byktr. Bu sebeplerle XPS rnlerde kullanlan iirici gazn belirtilmesi tketici asndan byk nem tamaktadr. TS 11989 EN 13164 EK Cde malat istendiinde, mamul iin kulland iirici gaz belirtmek zorundadr ibaresi mevcuttur.

Tablo 3. XPS s yaltm levhalarnn beyan edilmesi mecburi olan zellikleri
* lgili deneyler henz TSEnce yaplamad iin yeni snflarn belirtilmesi mmkn olmamaktadr.

zel uygulamalarda, beyan edilmesi imalatnn tercihine braklan zellikler ise:
  • Belirli scaklkta boyut kararll
  • Belirli scaklk ve nem artlarnda boyut kararll
  • Belirli basma yk ve scaklk artlar altnda deformasyon
  • Yzeylere dik ekme dayanm
  • Noktasal yk
  • Basma snmesi
  • Su emmesi
  • Donma-zlme direnci
  • Su buhar geirgenlii
  • Tehlikeli maddelerin aa kmas
XPS ses yaltm amal kullanma uygun olmad iin EN 13164de dinamik sertlik zellii ile ilgili deneylerin yaplmas ve beyan edilmesine gerek grlmedii gzlemlenmektedir. Boyutlar iin msaade edilen toleranslar, mantolama teknii gibi boyut sabitliinin nemli olduu hassas uygulamalar iin kabul edilebilir snrlarn dndadr.

Genel uygulamalarda Mineral ynleri (MW) iin Tablo 4deki zelliklerin belirlenmesi gerekir. Ayn tabloda bu zellikler iin izin verilen deerler grlmektedir.

Tablo 4. MW (tayn, camyn) s yaltm levhalarnn beyan edilmesi mecburi olan zellikleri
* lgili deneyler henz TSEnce yaplamad iin yeni snflarn belirtilmesi mmkn olmamaktadr.

zel uygulamalarda, beyan edilmesi imalatnn tercihine braklan zellikler ise:
  • Belirli scaklkta boyut kararll
  • Belirli scaklk ve nem artlarnda boyut kararll
  • %10 deformasyondaki basma gerilemsi veya basma dayanm (0.5 kPa-500 kPa)
  • Yzeylere dik ekme dayanm (1 kPa-700 kPa)
  • Noktasal yk
  • Basma snmesi
  • Su emmesi
  • Su buhar geirgenlii
  • Dinamik rijitlik
  • Sktrlabilirlik
  • Ses absorpsiyonu
  • Hava ak direnci
  • Tehlikeli maddelerin aa kmas
Standardlarda istenen zellikler ve bu zellikler iin verilen aralklar tabiatyla malzemenin vasflarna gre deiiklik gstermektedir. Bylece standardlara gre malzemelerin artlar ve eksileri kendiliinden ortaya kmaktadr. Uygulamalarda malzeme seerken bu hususlarn dikkate alnmas gerekecei aktr.

Mineral ynleri iin boyut kararllnda dzlemsellikteki bal deiim iin de snr deer verilmesi, bu rnlerde dzlemsellikte de bir deiim olabileceini gstermektedir. XPS rnlerde ise boyut toleranslarnda ok byk deerlere izin verilmesi bu mertebede sapmalarn beklendiine bir iarettir.

EPS ve XPS rnlerde yzeylere paralel ekme dayanmnn aranmamas, bu malzemelerin zaten yeterli dayanma sahip olmasndandr. Ancak mineral ynleri ta veya cam liflerinin bir balayc ile biraraya getirilmesi ile imal edildii iin, bu malzemelerin kendisini tayabilme zelliinin yeterli olmama ihtimali mevcuttur. Bu sebeple ilgili standardda bu zellik iin de snr deer verilmitir. Yzeylere dik ekme dayanmndaki snflama da 1 kPadan balamaktadr. EPSde bu deer 20 kPadan XPSde ise 100 kPadan balamaktadr. Basma ve eme dayanmlar da incelendiinde, uygulamadaki hesaplanan gerilme deerine gre mekanik adan yeterli olacak rnn seilmesi mmkn olacaktr. En yksek deerlerlere gre mekanik adan sralama yapldnda XPS, EPS, MW olduu grlmektedir. 500 kPadan daha yksek gerilmelerin sz konusu olduu tat trafii vb yklerin etkisindeki zel uygulamalarda bu bir avantajdr. Ancak mekanik dayanmdan ziyade, zerindeki ince svann byk miktarlardaki sl genleme hareketlerine uyum salayabilme zelliinin, bir anlamda esneme kabiliyetinin, nemli olduu uygulamalarda (mantolama vb.) kk dinamik rijitlik deerlerinin elde edilebildii EPS ve MW avantajl olmaktadr. EN 13164 standardnda XPS iin dinamik rijitlik zelliinin belirlenmesine gerek grlmeyiinin, uygulamadaki sonularda meydana gelebilecek sorunlar asndan deerlendirilmesi gerekir. Mantolama tekniinde, s yaltm levhalar, zerlerine uygulana ince svann sl genlemesini nlerse, svann maruz kalaca ekme gerilmeleri artar ve svann atlamas ve hatta dklmesi gibi olumsuz sonular meydana gelir.

MW iin EN 13162de hava ak direnci ile ilgili deneyin istenmesinin sebebi, bu malzemenin ak gzenekli olmasdr. Bunun sonucu olarak MW malzemelerin su buhar difzyon diren faktr ok kktr, lm yaplmadysa 1 alnmas EN 13162de nerilmektedir. Dolaysyla ierden yaltm uygulamalarnda MW ile duvar malzemesi arasnda youma olmas kanlmazdr. Halbuki 30 kg/m3 younluklu EPS veya XPS kullanlmas halinde s yaltm malzemesi ile duvar arasndaki youma nlenebilir. MWnin ak gzenekleri sebebiyle su emme deneyleri iin sadece ksmi daldrma ile ilgili deney sonular istenmi ve bu deneyler iin snrlama verilmitir. EPS ve XPS kapal gzenekli olduundan EN 13163 ve EN 13164de tam daldrma ile su emme deneyleri ve hatta diffzyonla uzun sreli su emme deneyleri de tanmldr. Yine ak gzenekli olmas sebebiyle MW iin donma-zlme dayanm aranmamtr. Ama kapal gzenekli EPS ve XPSde bu zelliin de salanmas beklenmektedir.

MWnin ak gzenekleri s yaltm uygulamalar iin arzu edilmeyen bir durum olmakla birlikte ok rtl olarak isimlendirilen ar katmanla birlikte kullanlarak ses yaltm dzeyinin iyilemesini salayan sistemlerde ses yaltm malzemesi olarak kullanlmasn mmkn klar. Bu sebeple EN 13162de MWnin ses absorpsiyonu deerlerinin nasl llecei ve ne ekilde beyan edilecei belirtilmitir. XPS ak gzenekli hale getirlemeyecei iin, ses yaltm amal kullanlmas mmkn deildir. Dolaysyla EN 13164de bu zellik hi aranmaz. EPS s yaltm levhalar da kapal gzenekli olduundan ses yaltm amal kullanlamazlar. Ancak zel bir ilemden geirilerek gzeneklerin patlatlmas ve dinamik rijitliin azaltlmas mmkndr. Bu rnler ses yaltm amacyla kullanlabilirler. Bu sebeple EN 13163de ayrca EPS T snf belirlenmi ve bu snf iin s yaltm snflarndan farkl olarak dinamik rijitlikle ilgili beyan esas alnmtr.

EPS ve XPS polimer esasl malzemeler olduklarndan yangn karsndaki davranlar B1 snfn karlayabilir. Mineral ynlerinde ta ve cam lifleri yanmaz malzeme olduklar iin A snfdrlar. Bu zellik giydirme cephe sistemlerde MWni avantajl duruma getirir. Ancak levha haline getirlirken kullanlan polimer balayc yancdr. Doalysyla balayc madde miktarnn artmasnn MWnin yangn karsndaki davrann olumsuz etkileyebilecei dikkate alnmaldr.

Sonu olarak uygulanaca yere gre uygun s yaltm malzemesinin ve o malzeme iin uygun snfn seilmesinin nemi byktr. Bu seimde maml standardlarndan faydalanlmas, bu standardlardaki ieriin dikkatli ekilde incelenmesi ve deerlendirilmesi doru yaltm yaplabilmesi iin arttr.

*Is Yaltmnda EPS Uygulamalar

Farkl uygulamalarda (dardan yaltm, ierden yaltm, at yaltm vb.) yukardaki zelliklerin farkl deerlerde olmas gerekir. Dolays ile standard her zellik iin birden fazla snf tanmlamaktadr. Fakat hangi uygulamada hangi snfn kullanlacana dair bir aklama getirmemektedir. Bu durum btn rn EN normlarnda ortak zelliktir.

Malzemenin kalitesi uygulamann kalitesi iin yeterli deildir. Nihai durumda kesin sonu alabilmek iin gerekli olan bir dier standard uygulama standard dr. Is yaltm, sistem sonucu elde edilen bir olaydr. Is yaltm malzemesi bu sistemin en nemli bileenidir. Ancak, s yaltm malzemesi ne kadar iyi olursa olsun, sistemi meydana getiren dier malzemeler yeteri kadar iyi deilse veya gerei gibi uygulanmam ise veya hi uygulanmam ise sistemden istenilen sonu alnamaz. Bu amala her s yaltm malzemesinin kendi rn iin bir uygulama standardn hazrlamas gerekmektedir. Dier Avrupa lkelerinde uygulama standardlar, lkeden lkeye deien zelliklerde zaten mevcutdur.

EPS sektr bu sebeple Uygulama Standard nn hazrlanmasna da byk nem vermitir. Uygulayc firmalar ve yan rn reticileri ile birlikte gerekletirilen seri toplantlar sonucu EPS iin hazrlanm olan uygulama artnamesi PDn web sayfasnda mevcuttur. Dier malzemelerin de benzer ekilde uygulama standardlarn hazrlamalar yaltm sektrnn geliimi iin zerinde hassasiyetle durulmas gereken bir konudur.

EPS ile s yaltm uygulamalarnda, ncelikle PD tarafndan dzenlenen ve uygulayc firmalarla, dier detay malzeme reticilerinin katld seri toplantlar sonucunda hazrlanan uygulama artnamesine uyulmas gerekir . Bu artnameye uygun detay rnekleri ise eps uygulamalar sayfamzda verilmitir.

.
Bize Yazin
Adiniz*
Email Adresiniz*
Telefon Numaraniz*
Baslik*
Mesajiniz*
uc arti iki kac eder. Rakamla Yaziniz*






.

ANA SAYFA SVE MANTOLAMA Cephe ISI YALITIMI Uygulamalar Dkmantasyon letiim


Sitemizi bugn 110 kullanici ziyaret etmistir.